به گزارش دکل پرس ، قطر یکی از بزرگ‌ترین صادرکنندگان گاز طبیعی مایع در جهان است و بخش اصلی صادرات آن از پایانه راس‌لفان انجام می‌شود. محموله‌های LNG قطر برای رسیدن به بازارهای جهانی، عمدتاً از تنگه هرمز عبور می‌کنند؛ گذرگاهی که ناامنی در آن، برنامه بارگیری، تردد کشتی‌ها، هزینه بیمه و زمان تحویل محموله‌ها را تحت تأثیر قرار داده به طوری که صادرات گاز طبیعی مایع‌شده (ال‌ان‌جی) این کشور ۹۶ درصد کاهش یافته است.

محاسبات خبرگزاری رویترز حاکی از آن است که قطر تاکنون در سال جاری میلادی ۶ ماه پس از جنگ‌افروزی آمریکا در منطقه، ۲۴ میلیارد دلار از درآمد حاصل از فروش گاز را از دست داده که این رقم بر اساس داده‌های سال گذشته میلادی (۲۰۲۵) معادل حدود ارزش پنج ماه درآمد این کشور است. کشورهای عربستان سعودی، امارات متحده عربی، عراق و کویت نیز شاهد ضربه به صادرات نفت خود بوده‌ اما هیچکدام از آنها به اندازه قطر زیان ندیده‌اند.

بر اساس این گزارش، داده‌های شرکت «آی سی آی اس» حاکی است که قطر (در سال جاری میلادی) تنها ۱۸ محموله «ال ان جی» صادر کرده در حالی که صادرات این کشور در مدت مشابه سال گذشته ۵۰۹ محموله بود. خسارت به زیرساخت‌های گاز و اختلال در مسیرهای کشتیرانی در تنگه هرمز موجب کاهش شدید صادرات گاز و درآمد ارزی قطر شده است.

شرکت دولتی «قطر انرژی» تولید کننده «ال ان جی» تا کنون در این خصوص واکنشی نشان نداده است. پیش از جنگ آمریکا علیه جمهوری اسلامی ایران، قطر در حدود یک پنجم «ال ان جی» روزانه را در بازارهای جهانی تامین می‌کرد. این درحالی است که صادرات گاز آمریکا تا حدی کمبود ناشی از کاهش شدید صادرات قطر را جبران کرده است.

با این وجود، میزان ذخیره‌سازی گاز در اروپا به یک سطح پایین تاریخی رسیده که این قاره را در برابر خطر افزایش شدید قیمت گاز در صورت روبه‌رو شدن با زمستان سرد در سال جاری قرار داده است.

فورس‌ماژور در قراردادهای صادراتی

رویترز چهارم مارس ۲۰۲۶ گزارش داد که قطرانرژی در پی اختلال در عملیات مایع‌سازی گاز و صادرات، برای ارسال محموله‌های LNG وضعیت فورس‌ماژور اعلام کرده است. فورس‌ماژور در قراردادهای انرژی به وضعیتی گفته می‌شود که رخدادهای خارج از کنترل طرفین، اجرای کامل یا به‌موقع تعهدات قراردادی را دشوار یا ناممکن می‌کند.

اعلام فورس‌ماژور، علاوه بر آنکه نشانه‌ای از فشار بر زنجیره صادراتی قطر است، می‌تواند برنامه تحویل قراردادهای بلندمدت را نیز تحت تأثیر قرار دهد. در چنین شرایطی، صادرکننده معمولاً برای تأمین بخشی از نیاز مشتریان یا کاهش حجم کسری تحویل، به سراغ بازار لحظه‌ای و محموله‌های جایگزین می‌رود.

آسیب به بخشی از ظرفیت راس‌لفان

بر اساس گزارش ۱۹ مارس ۲۰۲۶ رویترز به نقل از مدیرعامل قطرانرژی، حملات به تأسیسات این کشور موجب شد حدود ۱۷ درصد از ظرفیت تولید LNG قطر برای دوره‌ای میان سه تا پنج سال از دسترس خارج شود. این برآورد، از آسیب پایدار به بخشی از زیرساخت‌های تولید و فرآورش گاز در مجتمع صنعتی راس‌لفان حکایت دارد؛ هرچند جزئیات فنی خسارت‌ها و برنامه کامل بازسازی به‌صورت عمومی منتشر نشده است.

راس‌لفان مهم‌ترین قطب فرآورش، مایع‌سازی و بارگیری LNG قطر است. از این رو، هرگونه اختلال در این مجموعه می‌تواند فراتر از ظرفیت تولید، برنامه بارگیری کشتی‌ها، تحویل قراردادها و جریان درآمدی صادرات گاز این کشور را نیز تحت تأثیر قرار دهد.

خرید محموله جایگزین برای مدیریت تعهدات

قطر برای کاهش آثار اختلال در تحویل قراردادها، به خرید محموله‌های جایگزین از بازار جهانی روی آورده است. خرید ده‌ها محموله LNG از آمریکا برای تحویل به مشتریان آسیایی، نشانه‌ای از تلاش این شرکت برای مدیریت کسری عرضه و کاهش احتمال اختلال در قراردادهای بلندمدت است.

این روند نشان می‌دهد که بحران صرفاً مسئله‌ای محدود به تولیدکننده نیست و می‌تواند زنجیره تأمین جهانی گاز را نیز تحت فشار قرار دهد. مشتریان اصلی قطر در شرق آسیا و اروپا قرار دارند و کاهش عرضه این کشور، خریداران را برای تأمین گاز مورد نیاز به سمت بازار لحظه‌ای و دیگر صادرکنندگان سوق می‌دهد.

تنگه هرمز؛ گلوگاه اصلی صادرات گاز قطر

تنگه هرمز در این بحران نقشی تعیین‌کننده دارد. قطر مسیر دریایی جایگزین قابل‌اتکایی برای رساندن LNG به بازارهای دوردست ندارد و برخلاف برخی صادرکنندگان نفت، امکان دور زدن کامل این گذرگاه از طریق خطوط لوله یا پایانه‌های جایگزین را در اختیار ندارد.

بنابراین، حتی با فعال‌بودن بخشی از ظرفیت تولید، هرگونه محدودیت در تردد کشتی‌ها می‌تواند صادرات را با تأخیر، افزایش هزینه یا توقف روبه‌رو کند. افزایش ریسک در این مسیر همچنین هزینه حمل و بیمه دریایی را بالا می‌برد و در نهایت بر قیمت تمام‌شده LNG برای مشتریان اثر می‌گذارد.

پیامدها برای بازار جهانی LNG

قطر در کنار آمریکا و استرالیا، یکی از بازیگران اصلی بازار جهانی LNG محسوب می‌شود. ژاپن، کره‌جنوبی، چین، تایوان، هند، بنگلادش و شماری از کشورهای اروپایی از خریداران مهم گاز طبیعی مایع قطر هستند.

کاهش عرضه قطر، ظرفیت افزایش رقابت برای خرید محموله‌های موجود در بازار را بالا می‌برد. در نتیجه، قیمت LNG در بازارهای آسیایی و اروپایی می‌تواند تحت تأثیر قرار گیرد؛ به‌ویژه اگر اختلال در تولید، بارگیری یا تردد کشتی‌ها طولانی شود و خریداران ناچار به تأمین نیاز خود از بازار لحظه‌ای باشند.