به گزارش خبرنگار دکل پرس، بلافاصله پس از حملات گسترده به تأسیسات حیاتی نفت و گاز در جریان «جنگ تحمیلی سوم» یا «جنگ رمضان» (خرداد ۱۴۰۴)، صنعت نفت ایران نه تنها اجازه اختلال در سوخت‌رسانی عمومی نداد، بلکه با تمام توان پای کار جبهه‌ای جدید به نام «جهاد بازسازی» ایستاد. آمارهای جدید حکایت از آن دارد که با وجود خسارات قابل توجه، حدود ۳۸ درصد از ظرفیت از دست رفته پتروشیمی تاکنون به چرخه تولید بازگشته و پروژه‌های تعمیرات اساسی در پالایشگاه‌های گازی جنوب پارس با شتاب در حال انجام است.

آخرین وضعیت بازسازی: از پارس جنوبی تا ماهشهر

بر اساس آخرین گزارش‌ها از منطقه ویژه انرژی پارس، عملیات آواربرداری و بازسازی پالایشگاه‌های آسیب دیده در عسلویه با سرعت چشمگیری در حال انجام است. مدیرعامل مجتمع گاز پارس جنوبی تأکید کرده که با وجود آسیب به برخی تأسیسات، تولید گاز در این مجتمع به صورت پایدار ادامه دارد و تلاش برای بازگرداندن واحدهای آسیب دیده به مدار تولید در اولویت قرار دارد.

در حوزه پتروشیمی، تصویر روشن‌تر شده است. حسن عباس‌زاده، مدیرعامل شرکت ملی صنایع پتروشیمی ایران، با اعلام این آمار اظهار داشت که با تشکیل کمیته‌های ویژه بازسازی و استفاده حداکثری از منابع موجود، حدود ۳۸ درصد از ظرفیت‌های از دست رفته یا تحت تأثیر قرار گرفته به مدار تولید بازگشته است.

عباس‌زاده گفت: «هدف اولیه ما تأمین نیازهای داخلی و صنایع پایین‌دستی بود. امروز شاهد آرامش نسبی در بازار پلیمرها و محصولات پلاستیکی هستیم و حتی برای برخی محصولات، تولید از تقاضا فراتر رفته است».

مدیریت بحران در صنعت نفت؛ تکیه بر سه ضلع دانش‌بنیان، زنجیره تأمین هوشمند و پشتیبانی حاکمیتی

بررسی‌های میدانی «دکل پرس» نشان می‌دهد الگوی مدیریت بحران در صنعت نفت و پتروشیمی کشور پس از حملات اخیر، بر سه رویکرد موازی استوار بوده است. نخست، اتکای حداکثری به «اقتصاد مقاومتی و دانش‌بنیان» است؛ به‌گونه‌ای که معاون علمی، فناوری و اقتصاد دانش‌بنیان رئیس‌جمهور با سفر به عسلویه، بر شتاب‌بخشی به بازسازی با استفاده از فناوری‌های بومی و «برنامه ساخت داخل» تأکید کرد و خواستار قطع وابستگی به قطعات خارجی در بازسازی تأسیسات حیاتی شد.

رویکرد دوم، «مدیریت هوشمند زنجیره تأمین» بوده است که بر اساس آن، قبل از شروع جنگ، انبارهای استراتژیک برای محصولات کلیدی پتروشیمی در نظر گرفته شده بود و پس از حملات، ضمن اعمال ممنوعیت موقت صادرات برخی محصولات برای تأمین کامل نیاز داخل، هم‌اکنون برای محصولات مازاد، صادرات از سر گرفته شده است. سومین ضلع این مثلث مدیریت بحران، «پشتیبانی تمام‌قد حاکمیتی» است؛ معاون اول رئیس‌جمهور و اعضای کمیسیون انرژی مجلس بارها بر پشتیبانی همه‌جانبه از وزارت نفت برای بازسازی تأسیسات تأکید کرده و این اقدام را «خدمت برتر» دولت چهاردهم به مردم و صنعت نفت کشور ارزیابی کرده‌اند.

ابعاد خسارت و ضرورت بازسازی بنیادین

بررسی‌های اولیه نشان می‌دهد که بخشی از صنایع آسیب‌دیده، به‌ویژه در حوزه‌های زیرساختی و تولیدی، به‌دلیل ماهیت تخریب، عملاً امکان احیای سریع ندارند. این وضعیت، برنامه‌ریزان را ناگزیر می‌سازد تا به‌جای تمرکز بر بازسازی شتاب‌زده، به سمت طراحی مجدد و اصولی این واحدها حرکت کنند.

در چنین شرایطی، بازسازی صرفاً به معنای بازگرداندن وضعیت به قبل از جنگ نیست، بلکه باید با هدف افزایش تاب‌آوری، بهره‌وری و انطباق با استانداردهای نوین صورت گیرد.

بازسازی 2 پالایشگاه گاز در عسلویه

از سوی دیگر، وزیر نفت، محسن پاک‌نژاد، بازسازی را «جهاد واقعی» خوانده و دستور بازسازی دو پالایشگاه گاز در عسلویه را صادر کرده است. اگرچه برآوردهای بین‌المللی (مانند گزارش Rystad Energy) هزینه بازسازی زیرساخت‌های انرژی خاورمیانه را تا ۵۸ میلیارد دلار تخمین می‌زنند، اما مقامات ارشد ایران بر خودکفایی و بهره‌گیری از توان داخل برای عبور از این مرحله تأکید دارند.

پیش‌بینی می‌شود با اتمام فاز اول برنامه دو ماهه بازسازی تا پایان خرداد ماه، واحدهای بیشتری به مدار تولید بازگردند و آرامش کامل به بازار انرژی و محصولات پتروشیمی بازگردد.