ایده احداث این ابرنیروگاه در شرایطی مطرح شده که ناترازی برق به یکی از چالش‌های اصلی اقتصاد ایران تبدیل شده است. ظرفیت ۵ هزار مگاواتی پروژه معادل بخش قابل‌توجهی از کسری برق کشور در زمان اوج مصرف است و طبق اعلام مسئولان، برق تولیدی آن می‌تواند نیاز حدود ۱۰ درصد جمعیت ایران را در یک ماه تأمین کند.

چرا اصفهان؟

پروژه در استان اصفهان و محدوده کوهپایه اجرا خواهد شد و برای آن زمینی حدود ۶ هزار هکتاری در نظر گرفته شده است. ظرفیت نیروگاه نیز در سه بسته تعریف شده؛ دو بخش ۲ هزار مگاواتی و یک بخش هزار مگاواتی که در مجموع ظرفیت ۵ هزار مگاواتی را تشکیل می‌دهند.

اصفهان به دلیل برخورداری از تابش مناسب خورشید، زیرساخت صنعتی گسترده و دسترسی به شبکه برق، به یکی از قطب‌های توسعه انرژی خورشیدی کشور تبدیل شده است. در حال حاضر حدود ۲۴۰ مگاوات برق خورشیدی در این استان به شبکه سراسری متصل است و هدف‌گذاری استان، رساندن ظرفیت خورشیدی به ۵۳۰۰ مگاوات تا سال ۱۴۰۷ است.

۲.۸ میلیارد دلار برای ۵ هزار مگاوات

برآورد فعلی سرمایه‌گذاری این پروژه ۲.۸ میلیارد دلار است که قرار است از سوی بخش خصوصی تأمین شود. به این ترتیب، سرمایه‌گذاری اعلام‌شده برای هر مگاوات ظرفیت حدود ۵۶۰ هزار دلار خواهد بود؛ رقمی که البته هزینه نهایی پروژه می‌تواند با توجه به تجهیزات، زیرساخت انتقال، نرخ ارز و شرایط اجرایی تغییر کند.

با توجه به مقیاس پروژه، احداث آن صرفاً به نصب پنل‌های خورشیدی محدود نمی‌شود و ایجاد پست‌ها، خطوط انتقال، شبکه داخلی، تجهیزات تبدیل و کنترل برق و زیرساخت‌های دسترسی نیز بخش مهمی از عملیات خواهد بود. همچنین استاندار اصفهان از ایجاد هزاران فرصت شغلی مستقیم و غیرمستقیم در جریان اجرای طرح سخن گفته است.

بزرگ‌ترین نیروگاه جهان چه زمانی وارد مدار می‌شود؟

در حال حاضر آنچه به‌صورت رسمی اعلام شده، آغاز قریب‌الوقوع عملیات اجرایی و کلنگ‌زنی پروژه است و زمان قطعی بهره‌برداری کامل از نیروگاه اعلام نشده است. بنابراین نمی‌توان برای ورود تمام ظرفیت ۵ هزار مگاواتی به شبکه، تاریخ دقیقی تعیین کرد. پروژه قرار است به‌صورت مرحله‌ای و در سه بخش ۲ هزار، ۲ هزار و هزار مگاواتی توسعه پیدا کند.

در صورت تکمیل، ظرفیت ۵ هزار مگاواتی آن نیروگاه را در ردیف بزرگ‌ترین پروژه‌های خورشیدی جهان قرار خواهد داد و از ظرفیت نیروگاه‌های خورشیدی عظیم فعلی در چین و هند عبور می‌کند. با این حال، باید توجه داشت که عنوان «بزرگ‌ترین نیروگاه خورشیدی جهان» در حال حاضر یک هدف پروژه است و جایگاه نهایی آن به زمان تکمیل و ظرفیت نیروگاه‌های رقیب در زمان بهره‌برداری بستگی خواهد داشت.

سهم خورشید در سبد برق ایران

ظرفیت نیروگاه‌های خورشیدی ایران در مرداد ۱۴۰۵ به حدود ۵ هزار و ۸۰۰ مگاوات رسیده و ظرفیت کل نیروگاه‌های کشور نیز حدود ۱۰۱ هزار و ۶۰۰ مگاوات اعلام شده است؛ یعنی خورشیدی‌ها از نظر ظرفیت نصب‌شده حدود ۵.۷ درصد از ظرفیت نیروگاهی کشور را تشکیل می‌دهند. با این حال، سهم خورشیدی از تولید واقعی برق کمتر از این رقم است، زیرا نیروگاه‌های خورشیدی تنها در ساعات تابش خورشید تولید می‌کنند. بر اساس تولید سالانه برق کشور در حدود ۴۰۵ میلیارد کیلووات‌ساعت، اگر ظرفیت فعلی خورشیدی با ضریب بهره‌برداری متعارف حدود ۲۰ درصد محاسبه شود، تولید سالانه خورشیدی حدود ۱۰ میلیارد کیلووات‌ساعت و معادل حدود ۲.۵ درصد تولید برق کشور خواهد بود. در صورت احداث و بهره‌برداری کامل نیروگاه ۵ هزار مگاواتی اصفهان، ظرفیت خورشیدی کشور به حدود ۱۰ هزار و ۸۰۰ مگاوات می‌رسد و با فرض همان میزان بهره‌برداری، تولید سالانه خورشیدی می‌تواند به حدود ۱۹ میلیارد کیلووات‌ساعت برسد؛ یعنی سهم خورشید از تولید برق کشور به حدود ۴.۷ درصد افزایش خواهد یافت. این ارقام برآوردی‌اند و تولید واقعی به میزان تابش، راندمان تجهیزات و مدت بهره‌برداری نیروگاه‌ها بستگی دارد.