کدام زیرساختهای انرژی از جنگ 12 روزه تا کنون آسیب دیدند؟

خلاصه خبر
حمله به تأسیسات گازی پارس جنوبی، آسیب به پالایشگاه حیفا، حملات به مجتمعهای انرژی خلیج فارس و اختلال در مسیرهای انتقال نفت، نشان میدهد که زیرساختهای انرژی به یکی از محورهای اصلی تقابل نظامی ایران و آمریکا تبدیل شدهاند.
از جنگ ۱۲روزه ژوئن ۲۰۲۵ تا درگیری گستردهای که از ۲۸ فوریه ۲۰۲۶ آغاز شد، دامنه خسارتها از مخازن سوخت و خطوط انتقال تا پالایشگاهها، مجتمعهای پتروشیمی و تأسیسات صادرات گاز گسترش یافته است. با این حال، شمار تأسیسات آسیبدیده در هر کشور با تعداد حملات یا میزان ظرفیت ازدسترفته یکسان نیست و ارزیابی دقیق خسارتها مستلزم تفکیک آسیب مستقیم، توقف موقت تولید و تخریب پایدار تجهیزات است.
از جنگ ۱۲روزه تا گسترش حملات به زیرساختها
در جنگ ۱۲روزه ایران و اسرائیل در ژوئن ۲۰۲۵، زیرساختهای انرژی ایران و اسرائیل هر دو آسیب دیدند؛ اما حملات به بخش انرژی ایران در آن مقطع عمدتاً به تأسیسات گاز، مخازن سوخت و برخی زیرساختهای پشتیبان محدود بود و پالایشگاههای اصلی ایران طبق گزارشهای اولیه آن زمان مستقیماً هدف قرار نگرفتند.
بر اساس گزارش مؤسسه S&P Global در ۱۵ ژوئن ۲۰۲۵، آتشسوزی در تأسیسات فرآورش گاز فاز ۱۴ پارس جنوبی و پالایشگاه گاز فجر جم مهار شد. همچنین گزارش شد که حدود ۱۲ میلیون مترمکعب در روز از تولید گاز بهطور موقت متوقف شده است. این گزارش از آتشسوزی در مخزن سوخت شهران در تهران نیز خبر میداد، در حالی که پالایشگاه تهران در آن مقطع فعال و بدون آسیب مستقیم گزارش شده بود.
در سوی دیگر، پالایشگاه حیفا در اسرائیل در جریان همان جنگ بر اثر حمله موشکی آسیب دید. قطع برق و آسیب به خطوط انتقال و تجهیزات پیرامونی، فعالیت این مجموعه را متوقف کرد و بازگشت آن به ظرفیت عادی ماهها زمان برد. طبق گزارش S&P Global، این پالایشگاه در سهماهه سوم سال ۲۰۲۵ با دو واحد از سه واحد تقطیر خود فعالیت میکرد و نرخ بهرهبرداری آن در ۹ ماه نخست سال نسبت به سال قبل کاهش یافته بود.
ایران
با آغاز حملات آمریکا و اسرائیل در ۲۸ فوریه ۲۰۲۶، دامنه درگیری به زیرساختهای بزرگتر انرژی ایران گسترش یافت. در این مرحله، تأسیسات گازی پارس جنوبی، مرکز فرآورش عسلویه، مخازن سوخت و زیرساختهای مرتبط با صادرات نفت در کانون نگرانیها قرار گرفتند. در ۱۸ مارس ۲۰۲۶، اسرائیل بخشهایی از میدان گازی پارس جنوبی و زیرساختهای فرآورش عسلویه را هدف قرار داد. این حمله به تشدید تنشها انجامید و ایران در واکنش، تهدیدهایی علیه تأسیسات انرژی منطقه مطرح کرد.
در ۶ آوریل نیز اسرائیل به مجتمع پتروشیمی عسلویه حمله کرد. وزیر دفاع اسرائیل این حمله را ضربهای اقتصادی به ایران توصیف کرد، اما گزارشهای منتشرشده درباره میزان خسارت به خود مجتمع یکسان نبودند. خبرگزاری فارس از شنیدهشدن چند انفجار خبر داد و تسنیم گزارش کرد که شرکت پتروشیمی پارس آسیب ندیده، اما تأمین برق واحدهای پتروشیمی عسلویه قطع شده است.
در جنگ ۱۲روزه، مخزن سوخت شهران و برخی انبارهای سوخت در ایران دچار آتشسوزی شدند؛ با این حال، پالایشگاه تهران در گزارشهای اولیه آن دوره آسیب مستقیم ندیده بود. در جنگ سال ۲۰۲۶ نیز گزارشها از حمله به مخازن سوخت و زیرساختهای انرژی در نقاط مختلف ایران حکایت داشتند، اما اطلاعات عمومی بررسیشده برای این گزارش، فهرست جامعی از تعداد پالایشگاههای ایرانی که بهطور مستقیم آسیب دیدهاند، ارائه نمیکند.
امریکا
در بررسی خسارتهای آمریکا، باید میان زیرساختهای انرژی داخل خاک این کشور و تأسیسات یا داراییهای نظامی آمریکا در خاورمیانه تفاوت گذاشت.در عین حال، صنعت انرژی آمریکا از پیامدهای غیرمستقیم جنگ مصون نبوده است. اختلال در تنگه هرمز، افزایش هزینه حملونقل و بیمه، نوسان قیمت نفت و گاز و تغییر مسیر تجارت جهانی انرژی میتواند بر شرکتهای آمریکایی، پالایشگاهها و مصرفکنندگان این کشور اثر بگذارد؛ حتی اگر تأسیسات تولیدی آنها هدف مستقیم حمله قرار نگرفته باشند.
اسرائیل
در اسرائیل، پالایشگاه حیفا یکی از مهمترین تأسیسات انرژی آسیبدیده در این دوره بوده است. این مجموعه با ظرفیت اسمی حدود ۱۹۷ هزار بشکه در روز، نزدیک به ۶۴ درصد ظرفیت پالایش نفت خام اسرائیل را در اختیار دارد.در ژوئن ۲۰۲۵، حمله موشکی به این مجموعه باعث قطع برق، آسیب به خطوط و تجهیزات پیرامونی و توقف فعالیت پالایشگاه شد. در ۱۹ مارس ۲۰۲۶ نیز حمله موشکی ایران به زیرساختهای پالایشگاه حیفا آسیب رساند. وزارت انرژی اسرائیل در ابتدا خسارت را غیرقابلتوجه توصیف کرد و گفت برق پس از اختلالی کوتاه دوباره برقرار شده است. با این حال، شرکت بازان بعداً از آسیب به زیرساختهای ضروری برای فعالیت پالایشگاه و خارجشدن موقت برخی تجهیزات متعلق به یک شرکت ثالث از مدار خبر داد. بیشتر واحدهای تولیدی پالایشگاه فعال ماندند و تعمیر تجهیزات خارجی چند روز زمان میبرد.در ۳۰ مارس نیز گزارش شد که بقایای یک موشک رهگیریشده به یک ساختمان صنعتی و یک نفتکش مستقر در محوطه پالایشگاه برخورد کرده است. همچنین در مورد پالایشگاه اشدود نیز در مارس ۲۰۲۶ ادعاهایی درباره هدفگرفتهشدن آن مطرح شد.
عربستان سعودی
در عربستان، حملات به پالایشگاهها، خطوط انتقال و مراکز عملیاتی گزارش شده است. رویترز در ۷ آوریل از توقف فعالیت پالایشگاه رأس تنوره با ظرفیت حدود ۵۵۰ هزار بشکه در روز خبر داد. همچنین پالایشگاه سامرف هدف حمله قرار گرفت و میزان خسارت در زمان انتشار گزارش در دست ارزیابی بود.
در سپتامبر ۲۰۲۶، حمله به ایستگاههای پمپاژ خط لوله شرق به غرب عربستان انتقال نفت را مختل کرد. این خط لوله یکی از مسیرهای جایگزین صادرات نفت عربستان از طریق دریای سرخ است. در اکتبر نیز حمله حوثیها به مجموعه مرتبط با آرامکو در ظهران گزارش شد؛ مقامهای سعودی خسارت را محدود توصیف کردند، در حالی که منابع آگاه به رویترز از گسترش آتش به چند طبقه ساختمان خبر دادند.
امارات متحده عربی
در امارات، تأسیسات فرآورش گاز حبشان و میدان نفتی باب در مارس ۲۰۲۶ با اختلال مواجه شدند. مقامهای ابوظبی اعلام کردند که پس از وقوع حوادث ناشی از بقایای موشکهای رهگیریشده، تأسیسات گاز حبشان تعطیل شدند. این مجموعه یکی از بزرگترین مراکز فرآورش گاز جهان است.بندر فجیره نیز در جریان جنگ بارها هدف حمله قرار گرفت. گزارش تحقیقی رویترز در اکتبر نشان داد که آسیب به تجهیزات اتصال خطوط انتقال به پایانههای بارگیری، فعالیت بندر را برای هفتهها مختل کرد. در هفته ۱۶ مارس، بارگیری نفت از فجیره به حدود ۴۴۰ هزار بشکه در روز رسید؛ کمتر از نصف میانگین سال ۲۰۲۵.
قطر
قطر با آسیب به تأسیسات رأس لفان، یکی از مهمترین مراکز صادرات LNG جهان، مواجه شد. در مارس ۲۰۲۶، حملات موشکی ایران به این مجموعه خسارت گستردهای وارد کرد. گزارشهای بعدی از آسیب به دو واحد موسوم به «کولد باکس» خبر دادند؛ تجهیزاتی که برای سردکردن گاز و تبدیل آن به LNG ضروریاند. طبق اعلام شرکت انرژی قطر، تعمیر این تجهیزات ممکن است سه تا پنج سال زمان ببرد.
کویت
در کویت، حملات پهپادی در مارس ۲۰۲۶ باعث آتشسوزی در واحدهایی از پالایشگاههای مینا الاحمدی و مینا عبدالله شد. شرکت نفت کویت نیز از خسارت شدید به برخی تأسیسات نفتی خبر داد. گزارش رویترز در ۷ آوریل این پالایشگاهها را در فهرست مراکز آسیبدیده قرار داد.
































کامنت ها